داروی دیابت و حفاظت از مغز

 تحقیقات نشان می دهد بیمارانی که از متفورمین برای کنترل بیماری دیابت خود استفاده می کنند 20درصد کمتر دچار فراموشی یا  dementiaمی شوند.

داروی متفورمین نه تنها درکنترل مقدار قندخون موثر است بلکه در کاهش خطر ابتلا به فراموشی نقش دارد.

دکتر Rachel Whitmerمی گوید: در طی 5 سال تحقیق مشخص گردید افراد دیابتی که از داروی متفورمین استفاده می کنند  در مقایسه با سایر گروههای دارویی نظیر سولفونیل اوره بیست درصد کمتر دچار فراموشی یا dementiaمی شوند. متفورمین احتمالاً دارای تأثیرات حفاظتی از نورونها درمغزاست. در این تحقیق که یک تحقیق مشاهداتی و گذشته نگر بر پایه ی جمعیت شرکت کننده است  محققین این ارتباط را کشف کردند اما نتوانستند علت این مسئله را کشف نمایند.

 نتایج این تحقیق توسط دکتر Whitmerدر کنگره ی بین المللی انجمن آلزایمر  در بوستون به عنوان نتایج اولیه ی قبل از چاپ ارائه گردید.

در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 خطر بروز فراموشی نسبت به افراد غیردیابتی دو برابر است اما با اینکه دیابت به عنوان یک فاکتور خطر واضح برای بیماری فراموشی مطرح است تحقیقات بسیار کمی بروی تأثیر داروهای دیابت بر خطر dementiaانجام شده است .

برای بررسی تأثیر مصرف داروها دربرابر dementia، دکتر Whitmerو همکارانش اطلاعات نزدیک به 15 هزار فرد مبتلا به دیابت نوع 2 را که شروع درمان آنها تنها با یک دارو انجام شده بود بازبینی کردند.

همه ی افراد شرکت کننده دراین تحقیق دارای سن 55 و بالاتر بوده و همگی به دیابت نوع 2 مبتلا  بودند و هیچ یک از آنان به تازگی به دیابت مبتلا نشده بودند، برخی از این افراد ده سال  پیش به دیابت مبتلا شده بودند اما هیچ یک از آنها تا قبل از شروع این تحقیق از هیچ دارویی برای کنترل بیماری دیابت خود استفاده نکردند.

با شروع تحقیق درمان دارویی این افراد با استفاده از چهار گروه دارویی مختلف آغاز گردید : گروه اول از متفورمین برای کنترل بیماری خود استفاده کردند، گروه دوم از سولفونیل اوره ، گروه سوم از thiazolidinedionesیا TZDsو گروه چهارم از انسولین .

همه ی این چهار نوع درمان در پایین آوردن مقدار قند خون موثراند اما روش تأثیر گذاری آنها با یکدیگر متفاوت است .

متفورمین به ماهیچه ها کمک می کند که نسبت به انسولین پذیرش بیشتری پیدا کنند، انسولین  هورمونی است که سلولها و بافت های بدن برای ورود گلوکز به آن نیاز دارند. درضمن این دارو مقدار تولید گلوکز را در کبد کاهش می دهد.

سولفونیل اوره تولید انسولین را درکبد تحریک می کند و داروی TZDsموجب پذیرش  بهتر وافزایش حساسیت بافتهای ماهیچه ای و چربی نسبت به انسولین می شود.هر دو این داروها از ساخته شدن قند درکبد می کاهند. تزریق انسولین می تواند کمبود انسولین  مورد نیاز این افراد را بر طرف سازد زیرا افراد مبتلا به دیابت قادر به استفاده ی مفید از انسولین ساخته شده در بدن خود نیستند.

درطی این تحقیق نزدیک به ده درصد از این بیماران به dementiaمبتلا شدند. دراین تحقیق دانشمندان بیماری آلزایمر را  از سایر انواع dementiaمجزا نکردند. افرادی که از متفورمین استفاده می کردند درمقایسه با افرادی که از سولفونیل اوره استفاده نمودند 20 درصد  خطر بروز dementiaکاهش نشان می دهد. اما تفاوتی درمقدار ابتلا به dementiaبین مصرف کنندگان TZDsوانسولین درمقایسه با سولفونیل اوره مشاهده نشد.

محققین داده های این تحقیق را از نظر برخی از فاکتورها نظیر سن ، مدت بیماری  دیابت ، کنترل قند خون ، نژاد وتحصیلات کنترل نمودند .

دکتر Whitmerمی گوید: چه چیزی درمورد متفورمین وجود دارد که به حفاظت از مغز کمک می کند؟

 دکتر Whitmerیک تئوری را بر اساس تحقیقات جانوری مطرح می نماید. او می گوید: ممکن است متفورمین در تولید سلولهای جدید مغزی (neurogenesis)نقش داشته باشد، همچنین ممکن است با کاهش التهاب تأثیر حفاظتی  خود را بر مغز نشان می دهد.

دکترLiptonمی گوید: انسولین سبب بقأ برخی از سلولهای عصبی می شود. دارویی مانند متفورمین که یک داروی بالا برنده ی حساسیت به انسولین در بدن است ممکن است موجب بالا بردن حساسیت به انسولین درسلولهای مغزی نیز بشود. ما می دانیم که مغز افراد مبتلا به آلزایمر از نظر حجمی کاهش می یابد که نشاندهنده ی جایگزینی  ضعیف سلولهای عصبی قدیمی توسط سلولهای جدید است. این فرضیه که متفورمین  موجب تحریک تولید سلولهای جدید مغزی و جایگزینی سلولهای قدیمی توسط سلولهای جدید می شود، فرضیه ی بسیار جالب توجهی است.

دکتر Liptonمی افزاید: این ایده که چگونگی درمان دیابت می تواند بروی  عوامل ایجاد dementiaنیز تأثیر گذارد، بسیار هیجان انگیز است .

دکتر Whitmerامیدوار است که در تحقیقات بعدی بتواند به بررسی تأثیر استفاده ی دراز مدت از متفورمین بر حفاظت مغز بپردازد. آنها می خواهند بدانند  آیا استفاده ی دراز مدت از این دارو می تواند تأثیر حفاظتی آنرا بر مغز افزایش  دهد و آیا دوزهای بالاتر این دارو می تواند تفاوتی ایجاد کند و آیا تأثیر این دارو  بر انواع مختلف dementiaمختلف است؟

دکتر Whitmerمی گوید: مغز بخش مجزایی از بقیه ی قسمت های بدن نیست، سلامت مغزی با سلامت  کل بدن مرتبط است . اگر چه dementiaدرسنین بالا ظاهر می شود  اما تغییرات مغزی مرتبط  با آن از یک دهه قبل یا بیشتر آغاز می شود آنچه برای سلامت قلب مفید است  برای سلامت مغز نیز  مفید می باشد.

منبع: www.hon.ch